Szukasz psychologa sportu lub pracy w Warszawie? Pomoc masz w zasięgu ręki w naszych gabinetach!

Adler i jego poglądy

Jak wiadomo, tej właściwości jest poświęcona monografia małżeństwa Luchinsów (1959). Rozumieją oni sztywność jako uogólnioną charakterystykę całej działalności psychicznej. W syntetycznej charakterystyce sztywności Luchinsowie przejmują wiele z psychologii dynamicznej (Adler, Freud, Jung i in.).

I tak Freud przejawianie się sztywności wiązał z istnieniem symptomów nerwicowych (wyobrażenia natrętne, koncentrowanie się na wyobrażeniu, od którego nie sposób się uwolnić itd.).

Adler uważał, że sztywność przejawia się w stylu życia. Nerwicowiec dąży do uniknięcia swej niepełnowartościowości przez wielokrotne powtarzanie tych samych sposobów działania. Właśnie ta niezmienność sposobów działania jest, według Adlera, sztywnością. Cechą Wspólną w poglądach Freuda i Adlera jest upatrywanie początków reakcji nerwicowych w konflikcie psychologicznym, którego istotę tłumaczy się w sposób biologiczny, np. u Freuda zderzeniem motywów, uwarunkowanych przez popęd płciowy. A zatem podstawowy i główny warunek powstawania sztywności to nie właściwości ogólnego typu układu nerwowego, lecz zderzenie motywów.

Zestawiliśmy wskaźniki sztywności (wsk. 11, 12, 13 i 14) z właściwościami układu nerwowego. Wskaźnik 12 – sztywność poziomu arspiracji – zależy jednocześnie od trzech właściwości układu nerwowego, wskaźnik 11 i 14 – od siły i ruchliwości, a wskaźnik 13 – tylko od siły układu nerwowego.

A zatem sztywność zależy nie tylko od motywów, lecz również od temperamentu. Zwrócił na to uwagę już W. N. Miasisz- czew (1954).

Uzyskane przez nas wyniki pozwalają również zrewidować samo pojęcie sztywności. Przede wszystkim należy wyróżnić sztywność ogólną, która cechuje każdą jednostkę, pełniąc rolę czynnego środka przystosowania się do rzeczywistości, i sztywność rozumianą jako właściwość indywidualna. Można wyróżnić następujące rodzaje sztywności indywidualnej.

– 1. Sztywność czynności automatycznych (wskaźniki 11 i 14). Jej podstawę stanowi przeróbka procesów nerwowych.

– 2. Sztywność motywów. Do tej formy należą dwa wskaźniki – sztywność poziomu aspiracji (wsk. 12) i czas wykonania po powtarzających się porażkach (wsk. 13),

Wskaźnik 12 jest statystycznie istotnie skorelowany z trzema znanymi właściwościami układu nerwowego naraz, przy czym decydującą rolę w kształtowaniu się tego wskaźnika odgrywa bezwładność procesów nerwowych.

Korelacja między wyskaźnikiem 13 i bezwładnością procesów nerwowych nie jest statystycznie istotna. Przypuszczamy, że ten wskaźnik jest związany z labilnością procesów nerwowych, która, według danych z laboratorium B. M. Tiepłowa, nie koresponduje z przeróbką. A zatem pewne aspekty sztywności motywów zależą zarówno od ruchliwości, jak i od labilności procesów nerwowych.

Psychologiczne przejawy właściwości układu nerwowego w pracy człowieka

Problematyka typów układu nerwowego, a co za tym idzie – temperamentu, znajduje coraz szersze zastosowanie w praktyce, w tym również w przemyśle. Do pierwszych prac, które podkreślają znaczenie tej problematyki dla przemysłu, należą m. in. prace K. M. Guriewicza. Stały się one punktem wyjścia do zakrojonych na szeroką skalę badań nad wydajnością i optymalizacją warunków pracy różnego rodzaju operatorów, w zależności od posiadanych cech temperamentalnych. Takie m. in. cechy pracy operatora, jak konieczność czujnej obserwacji i duża odpowiedzialność za powierzony odcinek pracy, powodują, że cechy tempe- ramentalne stają się jednym z czynników (dotąd niedostatecznie uwzględnianych) decydujących o efekcie pracy. W sposób przekonywający wykazały to m. in. późniejsze badania Guriewicza nad operatorami pracującymi w systemie energetycznym.

Jest niewątpliwe, że typologiczne właściwości indywidualne człowieka, a w szczególności jedna z ich odmian – psychologiczne przejawy siły, ruchliwości i równowagi procesów nerwowych – w ten czy inny sposób dają o sobie znać w pracy, działalności najpełniej odzwierciedlającej naturę człowieka. Dlatego też badanie tych właściwości jest aktualne dla zagadnień psychologii pracy. „Badanie różnic indywidualnych – pisze B. M. Tiepłow – jest jednym z głównych zadań psychologii. Waga tego zagadnienia szczególnie wyraźnie uwydatniła się w momencie, gdy psychologia jako nauka postawiła ęrzed sobą cele użyteczności praktycznej (psychologia wychowawcza i rozwojowa, psychologia pracy, psychopatologia)” (Tiepłow, 1957 b, s. 108).

Wątpliwości powstają, gdy sformułowanie ogólne próbuje się zastosować do konkretnych przypadków. Praca ludzka ze względu na różne sposoby wytwarzania i różne etapy rozwoju technicznego jest niezwykle zróżnicowana. Wydaje się, że w niektórych zawodach znaczenie indywidualnych właściwości pracowników jest tak minimalne, że nie musi się ich uwzględniać, gdyż nie wpływają one ani na wydajność, ani na jakość pracy. W związku z tym należałoby rozpatrzeć zagadnienie istotności roli, jaką indywidualne właściwości człowieka, między innymi właściwości wymienione w tytule rozdziału, odgrywają we współczesnej pracy zawodowej, w warunkach daleko posuniętej mechanizacji i automatyzacji pracy, w okresie przejściowym od socjalizmu do komunizmu. Artykuł niniejszy zawiera niektóre dane dotyczące tego zagadnienia. ‘

Psychologiczne przejawy właściwości układu nerwowego w pracy człowieka cz. II

W krajach kapitalistycznych ukazuje się ogromna liczba prac psychologicznych poświęconych praktycznemu określaniu na podstawie różnych wskaźników psychologicznych przydatności zawodowej ludzi do różnego rodzaju pracy. Nie stanowi to jednak wystarczającego uzasadnienia tezy, że we współczesnej produkcji wymaga się wyłącznie pracowników o określonych właściwościach indywidualnych. Brak również pewności, czy rozpatrywane wskaźniki odgrywają istotną rolę w osiągnięciu powodzenia w pracy. Przydatność zawodową określa się za pomocą testów, które badają przede wszystkim przygotowanie czy wręcz stopień wyuczenia, natomiast nie badają właściwej przydatności. Kierując się w doborze pracowników wynikami badań testowych, przedsiębiorca angażuje w ten sposób ludzi, którzy w krótkim okresie osiągną wymagany poziom wydajności pracy. Ale czy są podstawy do tego, by nie przyjętych do pracy uważać za nieprzydatnych? Można jedynie powiedzieć, że są oni częściowo lub całkowicie nieprzydatni do pracy w danych warunkach, tj. w warunkach przedsiębiorstwa kapitalistycznego, gdzie dąży się do przełożenia ciężaru przygotowania zawodowego na barki samego robotnika i angażuje się do pracy ludzi, którzy nieomalże natychmiast będą w stanie włączyć się do rytmu produkcyjnego. Co Więcej, znany jest wyraźny empiryzm tych testów, „ślepych prób”, według określania B. M. Tiepłowa. Zasada badań to: „zwycięzca ma rację”. Uzasadnieniem testu jest fakt, że za jego pomocą dobiera się kandydatów, spełniających wymagania pracodawcy. Częstokroć starając siię jakoś zrozumieć, jakie właściwości psychiczne badano za pomocą testów, przeprowadza się skomplikowaną amalizę statystyczną wyników. Ale przecież statystyka nie może sformułować w terminach psychologicznych tego, czego nie ujmowała uprzednio teoria psychologiczna. Statystyka pozwoli jedynie wykazać cząstkową czy też względną istotność wskaźnika w odniesieniu do przyjętego kryterium. Innymi słowy, istota psychologiczna badań testowych jest nadal nieokreślona. Dlatego też, mimo iż nie można zdecydowanie odrzucić tych prac, nie mogą one stanowić bezpośredniego argumentu na rzecz znaczenia indywidualych właściwości psychicznych człowieka we współczesnej produkcji.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.