Szukasz psychologa sportu lub pracy w Warszawie? Pomoc masz w zasięgu ręki w naszych gabinetach!

OBECNY STATUS I OCENA PSYCHOLOGII WSCHODU CZ. II

Ludzie Zachodu skłonni są sądzić, że psychologie Wschodu są oderwane od świata doczesnego, jednakże Abhidhamma zaprzecza temu stereotypowi. Sam Budda głosił, że byłoby rzeczą bezużyteczną snuć przypuszczenia o istnieniu innych sfer egzystencji i opierał swe nauki na doświadczeniu zwykłych ludzi. Uwolnienie ludzi od cierpień życia uważał za swe posłannictwo, a Abhidhamma w sposób teoretyczny określa naturę ludzkiego cierpienia i przedstawia, w jaki sposób można je zmniejszyć lub zlikwidować. To posłannictwo o charakterze społecznym było szczególnie podkreślane przez mahajanę, odłam buddyzmu rozpowszechniony w północnej części świata buddyjskiego od Tybetu po Japonię. Każdy wyznawca buddyjskiej mahajany ślubuje, że będzie starał się wybawić od cierpienia wszystkie żywe istoty. Jakkolwiek środki stosowane w tym celu przez różne sekty mahajany różnią się od siebie, wszystkie te sekty przyjmują podstawową analizę kondycji ludzkiej wyrażoną w Abhidhammie. Abhidhamma w wersji przyjętej przez mahajanę została przetłumaczona na angielski przez H.V. Guenthera i L.S. Kawamura i opublikowana pod tytułem Mind in Buddist psychology (1975 – Umysł w psychologii buddyjskiej).

Psychologiczny system Abhidhammy jest zasadniczo fenomenologiczny, jest to opisowa teoria stanów wewnętrznych. Jedynie osoba, która przeprowadzi wymagane ćwiczenia i osiągnie wynikające z tego doświadczenia, może w pełni sprawdzić wiarygodność tej teorii. Abhidhamma, zajmując się stanami wyższej świadomości osiągniętymi w drodze medytacji, stanowi także „naukę reprezentującą specyficzny stan świadomości” według definicji Tarta (1972): wiedzę uzyskaną przez analizowanie, eksperymentowanie i komunikowanie się w specyficznym stanie świadomości, w tym wypadku w stanie medytacji. Jednakże istnieje pułapka, w którą uwikłane są zarówno teorie fenomenologiczne, jak i nauki reprezentujące specyficzne stany świadomości: jest nią uleganie samozłudzeniu. Osoba może nabrać przekonania, że jej doświadczenie jest czymś, czym nie jest w rzeczywistości: gdy brakuje jakichkolwiek dowodów korygujących jej przeświadczenie, błąd będzie utrwalony.

Z tego powodu hipotezy takiej teorii, jak Abhidhamma powinny być weryfikowane na tyle, na ile w ogóle mogą być one weryfikowane z punktu widzenia zewnętrznego obserwatora. Jest to dość trudne ze względu na ciągłe subtelne zmiany elementów umysłowych występujących u jednostki. Możliwe jest jednakże zweryfikowanie przedstawionych przez Abhidhammę opisów zmian powstających w wyniku medytacji polegającej na intensywnej koncentracji na jednym obiekcie lub w wyniku systematycznego utrzymywania stanu niezakłóconej uwagi czynnej. Abhidhamma opisuje jhanę jako stan odmiennej świadomości, który powstaje jedynie w czasie samych praktyk medytacyjnych. Opisy stanów specyficznych dla arahata wskazują, iż u osoby takiej mamy do czynienia z istotnym przekształceniem osobowości, towarzyszącym trwałej zmianie świadomości wynikającej z medytacji jako takiej.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.