Szukasz psychologa sportu lub pracy w Warszawie? Pomoc masz w zasięgu ręki w naszych gabinetach!

OGÓLNE ZAŁOŻENIA TEORII SKINNERA CZ. II

Wiedza jest czymś więcej niż tylko opisywaniem zdarzeń, tak jak one występują. Jest próbą wykrycia porządku, wykazania, że pewne zdarzenia pozostają w regularnych związkach z innymi zdarzeniami. Żadna praktyczna technika nie może znaleźć oparcia w nauce, o ile takie związki nie zostały wykryte. Jednakże porządek jest nie tylko możliwym produktem końcowym: jest on założeniem roboczym, które trzeba przyjąć na samym początku. Nie możemy stosować metod nauki w odniesieniu do przedmiotu, co do którego przyjęto by założenie, że zmiany w nim przebiegają w sposób kapryśny. Nauka nie tylko opisuje, lecz także przewiduje. Nie zajmuje się jedynie przeszłością, ale i przyszłością. Również przewidywanie nie jest jej ostatnim słowem: w takiej mierze, w jakiej można zmieniać czy regulować istotne warunki, można także modyfikować przyszłość. Jeśli mamy stosować metody naukowe w dziedzinie spraw ludzkich, to musimy założyć, że zachowanie podlega pewnym prawom i jest zdeterminowane. Musimy oczekiwać, że wykryjemy, iż to, co czyni jakiś człowiek, jest rezultatem możliwych do ustalenia warunków, a gdy warunki te zostaną wykryte, będziemy mogli przewidywać i w pewnym stopniu determinować jego działania.

Możliwość tę wielu ludzi uważa za obraźliwą. Przeciwstawia się ona odwiecznej tradycji uznającej, że człowiek działa w sposób swobodny, że jego zachowanie jest wynikiem nie jakiegoś możliwego do określenia warunku poprzedzającego, lecz spontanicznych wewnętrznych zmian linii postępowania. Dominujące koncepcje filozoficzne natury ludzkiej uznają istnienie wewnętrznej „woli”, która ma moc zakłócania związków przyczynowych i która uniemożliwia przewidywanie zachowania i sprawowanie nad nim kontroli. Sugestia, aby odrzucić ten pogląd, oznacza zagrożenie wielu ulubionych przekonań – podważa to, co wydaje się stymulującą i twórczą koncepcją natury ludzkiej. Alternatywny punkt widzenia kładzie nacisk na konieczność uznania, że istnieją siły wywierające przymus na zachowanie człowieka, siły, których wolelibyśmy nie brać pod uwagę. Bez względu na to, ile możemy zyskać zakładając, że właściwym przedmiotem nauki jest zachowanie człowieka, nikt, kto jest wytworem cywilizacji Zachodu, nie czyni tego bez walki wewnętrznej. Po prostu nie chcemy takiej nauki (Skinner, 1953, s. 6-7).

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.