Określenie wpływu czynnika bliskości

W serii zadań heterogenicznych, składającej się z trzech rozwiązywanych do końca testów wykreślania liter oraz z dwóch testów układania wzorów mozaikowych, z których pierwszy był przerwany, a drugi rozwiązywany do końca, znacznie rzadziej podejmowano pracę nad przerwanym zadaniem niż w serii zadań homogenicznych, składającej się na przykład z samych testów wykreślenia liter lub samych testów mozaikowych. Heterogeniczność zadań sprawia, że dwa ostatnie zadania wyróżniają się i wytwarza się między nimi wzajemny związek dynamiczny, podczas gdy homogeniczność zapobiega wytwarzaniu się komunikacji.

W celu określenia wpływu czynnika bliskości zastosowano dwie serie, z trzech zadań każda. W pierwszej serii zadanie pierwsze było wykonywane do końca, zadanie drugie przerwano, a trzecie także wykonywano do końca. Zadania drugie i trzecie były podobne do siebie, a pierwsze różniło się od nich. W serii tej, w której zadanie przerwane sąsiadowało z podobnym zadaniem ukończonym, 75% osób badanych nie powróciło do pracy nad przerwanym zadaniem. Wynik ten wskazuje, że zadanie trzecie miało bardzo wysoką wartość substytucyjną względem zadania drugiego. W drugiej serii przerwano pierwsze zadanie, a zadanie drugie i trzecie pozwalano ukończyć. Zadania pierwsze i trzecie były podobne do siebie, natomiast zadanie drugie różniło się od nich. W serii tej, w której zadanie przerwane było oddzielone od podobnego zadania ukończonego, tylko 36% badanych nie podjęło ponownie pracy nad przerwanym zadaniem. Wyniki tych dwóch eksperymentów potwierdzają hipotezę, że heterogeniczność i bliskość zadań sprzyjają większej przenikalności granicy między dwoma systemami napięciowymi.

Omówione powyżej badania nad substytucją stanowią jedynie mały wycinek ogółu prac eksperymentalnych, które zainspirowała lewinowska teoria pola. W ramach jednego rozdziału nie można oczywiście przedstawić wszystkich tych badań, tak jakby na to zasługiwały. Możemy tylko wskazać niektóre dziedziny badań związane bezpośrednio z lewinowską teorią osobowości i ufać, że czytelnik zapozna się z nimi. Najważniejsze z nich to poziom aspiracji (Lewin, Dembo, Festinger i Sears, 1944), przerywanie czynności (Katz, 1938: Zeigamik, 1927), nasycenie psychiczne (Karsten, 1928: Kounin, 1941), regresja (Barker, Dembo i Lewin, 1941) oraz konflikt (Lewin, 1951, s. 260-268: Smith, 1968). Użyteczny przegląd badań eksperymentalnych Lewina i jego współpracowników można znaleźć w napisanym przez Lewina rozdziale w Manuał of child psychology (1955 – Podręcznik psychologii dziecka) oraz u Deutscha (1968). Idee Lewina oraz zainspirowane przez nie badania zostały przedstawione szczegółowo w drugim tomie dzieła Psychology: A study of a science (Psychologia: studium nauki, Cartwright, 1959).

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *