Szukasz psychologa sportu lub pracy w Warszawie? Pomoc masz w zasięgu ręki w naszych gabinetach!

Piagetowska teoria adaptacji rozwojowej

Piaget jest biologiem próbującym zrozumieć, jak żywe istoty przystosowują się do swego środowiska: właśnie dlatego problemy dotyczące wiedzy rozpatruje on tak samo jak każdą wymagającą rozstrzygnięcia kwestię biologiczną. I choć jego koncepcje rozwojowe są w swych założeniach elementarnie proste (jak podsumował je Albert Einstein – „koncepcja geniusza, taka prostota”), Furth (1969) ostrzega, że przyswojenie sobie tego nowego ujęcia wymaga czasu i że nie można tego osiągnąć żadnymi uproszczonymi sposobami.

Ponieważ piagetowskie ujęcie kwestii rozwoju jest ze swej natury biologiczne, musimy się upewnić, czy dysponujemy całą niezbędną wiedzą wstępną, która pozwoli nam je w pełni poznać. Zanim więc przystąpimy do bardziej szczegółowego zapoznawania się z teorią adaptacji rozwojowej Piageta, zajmijmy się nieco niektórymi podstawowymi pojęciami i prawami biologii. Później zobaczymy, jak Piaget włączył je do swej teorii i w jaki sposób jego idee – jak również idee innych – można łącznie ująć w nadrzędne reguły rozwoju, z których wynikają implikacje na użytek teorii nauczania.

We wszechświecie, który znamy, obowiązują reguły, które dotyczą wszelkich obiektów, zarówno żywych, jak i nieożywionych. Niekiedy owe reguły nadrzędne opisują podstawowe struktury materii: „Wszystko zbudowane jest z cząstek zwanych atomami, bądź w postaci prostej, bądź w formie różnych ich kombinacji”. Kiedy indziej opisują one niezmienne atrybuty materii: „Wszystkie przedmioty posiadają swój ciężar i zajmują przestrzeń” lub „Wszystko ulega zmianom w funkcji czasu”.

Często reguły nadrzędne określają ogólną zależność lub naturę interakcji między zmiennymi, opisującymi czas, przestrzeń i materię. Gdy Isaac Newton (1642-1727) sformułował swe prawo powszechnego ciążenia, opisał ogólną i wszechogarniającą naturę interakcji między odległością i masą w kategoriach sił przyciągania. W ustaleniach Newtona zawiera się ogólna reguła, głosząca, że wszystko co żywe czy martwe dąży w kierunku stanu równowagi. Może to być stan statyczny, taki jaki istnieje między równymi lecz przeciwnie skierowanymi siłami, które działają w przypadku leżącej nieruchomo na stole książki, lub stan dynamiczny, występujący w przy- padku odwracalnej reakcji chemicznej, która „przebiega” w obydwu kierunkach ze stałą, ustaloną prędkością. Później prawa Newtona zostały udoskonalone przez Einsteina, który wykazał, jak należy je zmodyfikować by włączyć do nich zmienną czasową. Lecz taka już jest natura reguł, nawet reguł nadrzędnych. Rozwijają się one w czasie jako funkcja przyrostu wiedzy.

Tym powszechnym, uniwersalnym prawom, opisującym relacje i związki, podporządkowane są reguły o mniejszym zasięgu, które dotyczą wszystkich żywych istot, w tym także istot ludzkich. W niniejszym punkcie omówimy kilka spośród nich, o szczególnym ’ znaczeniu dla zrozumienia istoty rozwoju. Reguły te obejmują głównie: 1) biologiczne ujęcie adaptacji rozwojowej, 2) podlegające szerokiemu uogólnieniu reguły działania genów, 3) interakcję dziedziczności i doświadczenia w ewolucji i rozwoju jednostki, 4) ewolucję i rozwój inteligencji, zdefiniowanej tu szeroko jako „zachowanie poznawcze”.

Próby zdefiniowania przez naukę tego, czym jest życie, nie zostały, jak dotąd, uwieńczone powodzeniem. Niemniej, w sposób zaskakująco szczegółowy opisane zostały funkcje życiowe. Można je ująć z grubsza w siedem prostych reguł. Wszystko co żyje: 1) porusza się, 2) reaguje na warunki Siedem prostych otoczenia, 3) pobiera pokarm, 4) wykorzystuje pokarm do wytwarzania biologicznych substancji żywej i/lub energii,-5) wydala odchody, 6) rośnie i/lub zmienia reguł ycia t0′” proporcje, 7) rozmnaża się.

Rozważmy nieco bliżej niektóre idee zawarte w tych regułach. Na przykład moglibyśmy zapytać, z czego składają się „istoty żywe”, jak są zorganizowane i jakie mechanizmy umożliwiają im przystosowanie się do otoczenia.

Według Piageta istoty żywe są jednostkami biologicznymi, na które składa się: organizm, środowisko i interakcja między nimi. Furth podkreśla, że owe trzy pojęcia są nierozłączne, jedno wynika z drugiego i „nie sposób wyobrazić sobie organizm, który nie znajduje się w jakiejś znaczącej wymianie ze środowiskiem”5.

Wszystkie żywe istoty składają się ze współpracujących ze sobą części. Organizmy jednokomórkowe, nawet tak małe, jak bakterie, a prawdopodobnie nawet wirusy, składają się z żywej substancji zwanej protoplazmą, z jąder, zawierających chromosomy i geny, itd.: wszystkie te elementy składowe funkcjonują wspólnie jako pewna całość. Organizmy wielokomórkowe o jeszcze większej różnorodności elementów składowych, również funkcjonują w zorganizowany sposób.

Ponieważ żywe istoty zorganizowane są w taki czy inny sposób, zwiemy je organizmami. Piaget (1952) uważał, że mechanizmy samoregulacji, właściwe wszystkim istotom żywym, służą pozostawaniu organizmu w ustalonym i dynamicznym stanie adaptacji – chodzi tu o przebiegający przez całe życie proces uzyskiwania równowagi między przeciwstawnymi siłami.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.