Szukasz psychologa sportu lub pracy w Warszawie? Pomoc masz w zasięgu ręki w naszych gabinetach!

PORÓWNANIE OSIĄGNIĘĆ W RÓŻNYCH DZIEDZINACH WIEDZY

Wyniki badań Lehmana sugerują wyraźnie, że aż do lat osiągnięć szczytowych proces starzenia się oddziałuje podobnie na: a) koordynację sensoryczno-mo- toryczną oraz b) twórczość intelektualną. Przeciętnie najlepszym okresem dla obu typów aktywności są wczesne lata trzydzieste. Zwłoka w publikacji wyników prac (i mniejsza konkurencja w zakresie nauki i sztuki w porównaniu ze sportem) mogą stwarzać pozory utrzymywania poziomu osiągnięć pomimo wzrostu wieku i zacierać faktyczny spadek zdolności naukowych i artystycznych. Współzawodnictwo w zdobywaniu wybitnej pozycji społecznej jest bardzo duże, jednak człowiek, który raz ją uzyskał, stosunkowo łatwo może się na niej dłużej utrzymać. Inaczej jest w sporcie. Pozycje osiągnięte w życiu społecznym mają charakter trwały (współzawodników można wyeliminować), a jednak w nowych dziedzinach aktywności społecznej i gospodarczej uzyskanie kierowniczej roli zależy w znacznym stopniu od nowatorstwa, które najczęściej jest udziałem ludzi młodych. Raz ustalona wysoka opinia w nauce i sztuce również niełatwo ulega zmianie.

Lehman wykrył pewne zabawne korelacje między osiągnięciami różnego typu. Mogą się one wydawać dziwaczne, jeżeli nie uwzględni się niektórych czynników wpływających na osiągnięcia. Na przykład, ogólna zależność między wiekiem a wysokimi zarobkami aktora filmowego jest podobna do zależności między wiekiem a wybitnymi osiągnięciami intelektualnymi w naukach ścisłych, matematyce i wynalażkach praktycznych. Wskaźniki osiągnięć w bilardzie, golfie i malarstwie olejnym rosną w jednakowym tempie do okresu szczytowego między 32 a 36 rokiem życia, i podobnie spadają do 40 roku życia. Później jednak wskaźnik dla malarstwa utrzymuje się na prawie jednakowym poziomie do lat sześćdziesiątych a nawet siedemdziesiątych, natomiast dla osób grających zawodowo w bilard i golfa wskaźnik spada do zera już dla lat pięćdziesiątych. Zdolność uzyskiwania światowych rekordów w zawodowym bilardzie wzrasta i spada prawie analogicznie jak zdolność dokonywania cennych odkryć w chemii. Szczytowe lata w poezji lirycznej są zgodne z okresem szczytowym w zawodowo uprawianej piłce nożnej (obliczenia dla Ameryki). Jednakże tylko niewielu graczy piłki nożnej utrzymuje się w czołówce do połowy lat trzydziestych, natomiast poeci tworzą nadal (choć ze zmniejszającym się powodzeniem) do połowy lat pięćdziesiątych, a czasem nawet do późnych lat sześćdziesiątych. Zależność od wieku w zakresie osiągnięć w naukach ścisłych, odkryciach geograficznych układa się podobnie w ciągu całego życia: większość odkryć geograficznych ma częściowo charakter osiągnięć naukowych.

Podobieństwo i różnice pomiędzy różnymi krzywymi uzyskanymi przez Lehmana przedstawiającymi zależność osiągnięć od wieku może nie być przypadkowa: mogą one wynikać z podobieństw i różnic pomiędzy odpowiednimi czynnikami biologicznymi, psychologicznymi i społecznymi. Różnica czasu między aktualnymi osiągnięciami intelektualnymi i uznaniem społecznym może być w wielu przypadkach bardzo znaczna, bowiem ocena wpływu wieku na podstawie dat publikacji prac nie daje ścisłego obrazu wpływu procesu starzenia się na zdolności umysłowe. Zależności wykazane przez Lehmana powodują zatem zbyt wysoką ocenę możliwości ludzi starszych. „Czynnik wieku” w osiągnięciach ludzi jest właściwie zbiorem czynników, które kojarzą się z wiekiem. Wiele zmian (społecznych, biologicznych, psychologicznych) ujawnia się z wiekiem: ich skutki oddziałują na siebie wzajemnie i kumulują się, tworząc to, co nazywamy „zmianami związanymi z wiekiem”. Wiek chronologiczny jest jedynie dogodnym wskaźnikiem zmian, które bynajmniej nie są nieuniknioną konsekwencją starzenia się. Istnieją jednak, oczywiście, zmiany ściśle zależne od wieku: taki charakter mają zwłaszcza procesy zwyrodnieniowe, które obniżają poziom działalności umysłowej i psychomotorycznej.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.