Szukasz psychologa sportu lub pracy w Warszawie? Pomoc masz w zasięgu ręki w naszych gabinetach!

RÓŻNICE W OBNIŻANIU SIĘ WRAZ Z WIEKIEM ZDOLNOŚCI UMYSŁOWYCH

Różne jest tempo obniżania się zdolności umysłowych wraz z wiekiem: na przykład, wyniki w teście „Słownika” nie podlegają jego wpływom – inaczej niż w teście „Podstawiania Symboli Cyfr”. Wechsler dzieli swe testy na takie, których wykonanie podlega słabym zmianom pod wpływem wieku, i takie, w których wyniki ulegają znacznym zmianom. Pierwsze zwane „testami, których wyniki się nie zmieniają” obejmują: „Słownik”, „Wiadomości”, „Układanki” oraz „Braki w obrazkach”. Do drugiej grupy testów, których wyniki podlegają zmianom, należą: test „Powtarzania Cyfr”, „Podobieństw”, „Podstawiania Symboli Cyfr” oraz „Układania Klocków”. Obniżenie się poziomu inteligencji może być większe niż wykazuje spadek I.W., wynoszący np. 24 punkty, bowiem na ogólną ocenę uzyskiwaną w skali WAIS przez osoby starsze i młode składają się sumy ocen obu rodzajów testów. Gdyby oceniać obniżenie się inteligencji tylko na podstawie testów drugiej grupy (tj. testów, na które wpływa wiek), spadek ten byłby znacznie większy, niż przy ocenie obliczonej jako średnia wyników wszystkich jedenastu testów. Istnieje tutaj pewna niezgodność, dotycząca tego aspektu pracy Wechslera, ustalono bowiem, że oceny w testach niewerbalnych, dla których czas wykonania jest ograniczony, spadają z wiekiem znacznie szybciej, aniżeli oceny w najbardziej niepodatnych na wpływ wieku wynikach testów słownych („Podobieństwa” i test „Rozumowania Arytmetycznego”). Wechsler dowodzi, że testy werbalne i niewerbalne (czasem nazywane testami „wykonania”) mierzą różne funkcje intelektualne. Nie należą do wyjątków fakty, że iloraz inteligencji oparty na wynikach testów werbalnych („Słownik”, „Wiadomości”, „Rozumienie”, „Rozumowanie Arytmetyczne”, „Podobieństwa” i „Powtarzanie Cyfr”) różni się znacznie od ilorazu obliczonego na podstawie wyników w testach niewerbalnych. Wykształcony i oczytany człowiek ma zwykle stosunkowo wysoki iloraz inteligencji werbalnej, podczas gdy zręczny, szybki, praktyczny osobnik uzyskuje częściej wysokie wyniki w testach „wykonania”. Zdolności umysłowe potrzebne do rozwiązania testów werbalnych są zachowywane nieźle w starszym wieku, słabną natomiast zdolności niezbędne do rozwiązania testów wykonania, w których bierze się pod uwagę czas.

RÓŻNICE W OBNIŻANIU SIĘ WRAZ Z WIEKIEM ZDOLNOŚCI UMYSŁOWYCH CZ. II

Wechsler ocenia stopień obniżenia się zdolności intelektualnych danej osoby porównując jego obecną wydajność opartą na wynikach uzyskanych w tych testach, które są gorzej wykonywane z powodu wieku, z oceną jego wydajności w przeszłości. Wydajność w przeszłości ocenia na podstawie wyników w tych testach, przy rozwiązywaniu których spadek jest słaby bądź w ogóle nie występuje. Do obu tych grup, tj. do testów o zmiennych i niezmiennych wynikach Wechsler zalicza niektóre testy werbalne i niektóre niewerbalne, dążąc do możliwie ścisłej oceny stopnia obniżenia się sprawności intelektualnej pod wpływem wieku. Głównym zastrzeżeniem w stosunku do tego rozumowania jest to, że wyniki uzyskiwane w dwu testach niewerbalnych („Układanki” oraz „Braki w Obrazkach”), zaliczonych przez Wechslera do testów o niezmiennych rezultatach, w rzeczywistości podlegają wpływom wieku. Przeciwnie, wyniki dwu testów werbalnych („Powtarzanie Cyfr” oraz „Podobieństwa”) ulegają tylko nieznacznym zmianom, podczas gdy Wechsler traktuje je jako zmienne pod wpływem wieku. Badacze krytykujący Wechslera uważają, że kontrast przy podziale na te dwie kategorie powinien być ostrzejszy. Nie zadowala ich twierdzenie, że związane z wiekiem zmiany w teście „Układanki”, choć najmniejsze w stosunku do wszystkich testów niewerbalnych, są jednak znacznie większe niż zmiany w wykonaniu testu „Rozumowania Arytmetycznego”, który ze wszystkich testów werbalnych wykazuje zmiany największe. Odpowiedzią na głosy krytyczne mogło by być albo wprowadzenie normowania czasu przy wykonywaniu testów werbalnych lub też opracowanie testów niewerbalnych, których wykonanie nie pogarszałoby się wraz z wiekiem. Można by również wprowadzić do skali Wechslera testy werbalne, w któ- rych wyniki podlegałyby wpływom wieku (np. „Analogie”). Metody zastosowane przez Wechslera do oceny inteligencji i jej obniżania się u ludzi dorosłych można by znacznie ulepszyć. Jednak ulepszenie technik psychologicznych, chociaż zawsze możliwe, wymaga znacznych środków, jak we wszystkich naukach stosowanych.

Różnice wpływu wieku na różne zdolności intelektualne dotyczą raczej stopnia, a nie rodzaju. Chociaż terminologia: testy o rezultatach zmiennych lub niezmiennych jest ustalona zwyczajowo, byłoby jednak słuszniej mówić o funkcjach intelektualnych (oraz o ocenach otrzymywanych za wykonanie testów) „mniej podatnych” i „bardziej podatnych” na wpływy wieku.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.