Szukasz psychologa sportu lub pracy w Warszawie? Pomoc masz w zasięgu ręki w naszych gabinetach!

Rozróżnienie indywiduum (jednostki) i indywidualności

Rozróżnienie indywiduum (jednostki) i indywidualności znajdujemy u bardzo wielu psychologów (Stern, 1911: Klages, 1926: Rohracher, 1956). Ale kryteria takiego rozróżnienia wynikały z czysto idealistycznych zające dynamikę działalności psychicznej niezależnie od jej treści. Indywidualna w każdej z cech temperamentu jest tylko jej strona ilościowa – stopień jej wyrażania się określony odpowiednimi ilościowymi wskaźnikami zachowania. Określone zależności między różnymi właściwościami temperamentu są charakterystyczne dla określonego typu temperamentu.

Indywidualne, jakościowe właściwości procesów psychicznych określają wydajność działalności psychicznej (ostrość i dokładność percepcji, zakres i dokładność reprodukcji itp.). Liczne właściwości temperamentu stanowią jednocześnie jakościowe właściwości procesów psychicznych, ale te ostatnie, jeżeli nie określają działalności psychicznej, nie stanowią właściwości temperamentu. Między tymi dwoma rodzajami właściwości a społecznymi usto- sunkowaniami osobowości występują takie same formy związków.

Różnorodne właściwości osobnicze mogą występować przy jednych i tych samych ustosunkowaniach. Przy jednym i tym samym ustosunkowaniu do grupy, ludzi, pracy i samego siebie możliwe są1 najróżnorodniejsze właściwości temperamentu, najbardziej różnorodne formy wrażeń, percepcji, pamięci i myślenia. Podobnie, przy najróżnorodniejszych ustosunkowaniach mogą przejawiać się jedne i te same właściwości osobnicze. Jedne i te 1 same właściwości osobnicze mogą przejawiać się wbrew przeciwdziałającym im ustosunkowaniom. Tak np. badania anamnesty- czne i eksperymentalne wykazują, że obniżona gotowość do pracy może występować u badanych ze słabym typem układu nerwowego bez względu na aktywny i pozytywny stosunek do pracy, a podwyższona zdolność do pracy – u badanych o silnym układzie nerwowym również przy negatywnym stosunku do pracy. Brak równowagi emocjonalnej i nieopanowanie na lekcji mogą występować niezależnie od zdyscyplinowania (Ilina, 1961: Palej, 1960: Kuczmienko, 1966).

Fizjologiczne wskaźniki właściwości ogólnego typu układu nerwowego

Liczne badania przeprowadzane w laboratorium B. M. Tie- płowa, a także w naszym wykazały, że przedstawiona grupa łożeń: przeciwstawiania właściwości uwarunkowanych fizjologicznie i psychologicznie, dziedzicznych i nabytych, biologicznych i „kulturówo-histo- rycznych”. Z naszego punktu widzenia różnica ta jest określana przez różną rolę w aktywnej działalności. właściwości osobniczych koreluje ze wskaźnikami poszczególnych właściwości ogólnego typu układu nerwowego lub ze wskaźnikami ogólnego typu układu nerwowego w całości.

Z fizjologicznymi wskaźnikami właściwości ogólnego typu układu nerwowego korelują także te właściwości indywidualne, które charakteryzują nie psychologiczną dynamikę działalności, a jego wydajność, np. rozproszenie i koncentrację uwagi (Jer- mołajewa-Tomina, 1959). Istotnie, prosta i bezpośrednia zależność tych właściwości indywidualnych od ogólnego typu układu nerwowego dopuszcza względną niezależność od społecznych ustosunkowań jednostki. Przede wszystkim dotyczy to względnie niezależnych właściwości temperamentu, a także niektórych innych właściwości osobniczych tej grupy, uwarunkowanych wprost i bezpośrednio ogólnym typem układu nerwowego.

Istnieje jednakże obszerna grupa cech osobniczych, których zmienność i wyćwiczalność pod wpływem warunków zewnętrznych potwierdzają zarówno dane eksperymentalne, jak i samo życie. I tak dobrze znana jest wysoka wyćwiczalność zakresu pamięci, dokładności i zakresu wyobrażenia, logiczności myślenia. Jako podlegające zmianie zależą one w dużym stopniu od motywów działalności (Jendowicka, 1954: Manujlenko, 1948: Istomina, 1948: Zaporożec, 1948, Zinczenko, 1961), przy czym są one względnie niezależne od społecznych ustosunkowań jednostki. Jest rzeczą oczywistą, że np. duża lub mała szybkość i trwałość zapamiętywania, logiczność myślenia, zakres i dokładność spostrzegania wystąpić mogą przy całkowicie różnych ustosunko- waniach społecznych do ludzi i grupy, do pracy i samego siebie.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.