Rozwój abstrakcji i uogólniania u dzieci od 3 do 7 lat cz. II

Klasa logiczna — produkt klasyfikacji, czyli operacji, która zakłada ujęcie stosunku części (elementów) do całości w aspekcie przynależności (należy do klasy A) i włączania (klasa A jest częścią klasy B), z czym łączy się wnioskowanie (a zatem klasa B jest większa od klasy A).

Dzieci mniej więcej do 5 lat mają tendencję do tworzenia zbiorów figuralnych, przedmiotowych na zasadzie kojarzenia ich z konkretną sytuacją, np. układają z figur geometrycznych „domki”, „samochody” itp., zamiast klasyfikować je według kształtu lub barwy czy wielkości. Język nie uwalnia, zdaniem Piageta, myśli z więzów konfiguracji perceptywnych.. Wprawdzie obejmowanie pewnej liczby przedmiotów tą samą nazwą sprzyja łączeniu ich w klasy, ale wieloznaczność nazw i brak precyzyjnych pojęć ogranicza operacje na klasach logicznych, ujętych w słowach (np. dzieci włączają początkowo do pojęcia drzewa tylko drzewa liściaste, a do klasy mężczyzn nie zaliczają osób umundurowanych itp.). Aby dokonać poprawnej klasyfikacji, dziecko musi, po pierwsze, przeprowadzić, podział dychotomiczny, według zasady „jednego rodzaju”, po drugie zaś opanować schemat włączania do danej klasy elementów równoważnych. Piaget i In- helder stawiali przed dziećmi m.in. zadanie klasyfikacji figurek i obrazków przedstawiających różnych ludzi, budowle, drzewa i zwierzęta. Typowe rozwiązania dla różnych grup wieku przedstawia rysunek 42.

Najmłodsze spośród badanych dzieci, w wieku 3-4 lat, zestawiają tylko elementy identyczne parami, a pozostałe odkładają na bok, nie wiedząc, co z nimi zrobić (rys. 42a). Dzieci 5 – 6-letnie rozszerzają zakres swoich klas, grupując razem wszystkie drzewa, dużego konia z małymi konikami itp. (rys. 42b). Niektórym dzieciom 6-7-letnim udaje się przeprowadzić podział na cztery obszerne klasy: zwierzęta, ludzie, rośliny i budowle (rys. 42c). Dopiero dzieci 7 – 8-letnie redukują liczbę klas do dwóch: istoty żywe i przedmioty (rys. 42d). Dzieci pod koniec wieku przedszkolnego opanowują zasady logicznego dodawania klas‘q, co umożliwia im hierarchiczne podporządkowanie np. klasy ptaków klasie zwierząt. W 7 roku życia większość dzieci potrafi też wykrywać kryteria podwójnej klasyfikacji, co stanowi początki mnożenia logicznego klas’1 — tę ostatnią operację wykonują poprawnie dzieci 8 – 9-letnie. Eksperymenty przeprowadzone w Polsce przez A. Szemińską02 wykazały, że poziom wykonania w zakresie operacji klasyfikacji zależy także od typu zadania, niemniej w obrębie każdego zadania obserwuje się stałą kolejność stadiów: stopniowe zanikanie niższych, przedpojęciowych form klasyfikacji na rzecz wyższych, operacyjnych — przełomowy jest tu wiek 7 lat, co pokrywa się z danymi Piageta i Inhelder.

O dodawaniu logicznym mówimy wówczas, gdy dziecko potrafi zrozumieć, że dany zbiór składa się z podzbiorów, a te z kolei z elementów. Mnożenie logiczne polega na tym, że dziecko potrafi przyporządkować równocześnie do dwóch klas elementy różniące się pod względem dwóch cech (np. koloru i kształtu).

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *