Szukasz psychologa sportu lub pracy w Warszawie? Pomoc masz w zasięgu ręki w naszych gabinetach!

Stopnień akceptacji słowa a stopnień jego wpływu na rozpoznawanie

Potwierdzono również fakt, że wpływ słów na efekty pamięci jest wielkością bardzo zmienną i to nawet u jednych i tych samych osób. Wyjaśniono ponadto jedną z istotnych przyczyn owej zmienności. Wpływ określeń słownych jest duży, gdy osoba spostrzegająca akceptuje je jako prawidłowe nazwy kształtów, barw lub wielkości. W przypadku braku akceptacji słów pochodzących z zewnątrz, ich wpływ maleje, zaczynają wówczas działać określenia formułowane przez osobę spostrzegającą zamiast określeń odrzuconych. A więc o rodzaju i wielkości wpływu słów decyduje nie tylko ich obiektywny stosunek do przedmiotu percepcji obrazowej, ale i subiektywne odbicie owego stosunku w psychice osoby spostrzegającej. Wykazała to analiza rozpoznań dokonanych w próbach, w których przeprowadzano dodatkowo pomiar akceptacji określeń wypowiadanych przez eksperymentatora. Różnice między rozkładem błędów po przyjęciu słowa i po jego odrzuceniu były statystycznie istotne. Ilustruje to tabela zawierająca dane dotyczące 40-osobowej grupy dzieci 10-letnich, u których badano wpływ słów na rozpoznawanie kształtów (znakiem „ + ” oznaczono w tabeli błędy polegające na upodobnieniu do desygnatów wypowiadanych słów, znakiem ,,-” inne błędy).

Dane zamieszczone w tabeli 20 wskazują ponadto, że po odrzuceniu określenia procent rozpoznań prawidłowych jest większy. Gdy wchodziło w grę, jak np. w badaniach dotyczących barw, kilka stopni akceptacji („tak”, „chyba tak”, „nie wiem”, „chyba nie”, „nie”), stwierdzono również statystycznie istotną korelację między stopniem akceptacji słowa a stopniem jego wpływu na rozpoznawanie.

Jak wykazano w cytowanych badaniach, wpływ słów jest większy wówczas, gdy poprzedzają one spostrzeżenia obrazowe, niż wówczas, gdy towarzyszą im w tym samym czasie. Wchodzą tu w grę niejednakowo korzystne warunki percepcji słów. Poprzedzanie spostrzeżeń słowami stwarza sytuację korzystniejszą, gdyż desygnatom słów nie przeciwdziałają wówczas aktualne obrazy spostrzeżeniowe.

Wykryto również w omawianych badaniach szereg zależności rozwojowych, które zostały dodatkowo potwierdzone w badaniach porównawczych dzieci niedorozwiniętych umysłowo i dzieci normalnych. Istnienie tych zależności zdaje się wskazywać na pewne prawidłowości ogólne, które mogą być uchwytne nie tylko w analizie zmian rozwojowych zachodzących u dzieci. Chodzi tu m. in. o zależność wpływu słów określających przedmiot percepcji od poziomu, na jakim one funkcjonują, od stopnia, w jakim utrwalone są ich desygnaty, od stopnia, w jakim przeciwdziałają im inne słowa mające odmienne desygnaty itd. (Włodarski, 1968).

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.