Szukasz psychologa sportu lub pracy w Warszawie? Pomoc masz w zasięgu ręki w naszych gabinetach!

Uzdolnienie ogólne i specjalne

Jak sądzę, prawidłowe rozumienie pojęcia uzdolnienia ogólnego nakreślił (choć nie doprowadził do końca) S. L. Rubin- sztejn w następującym stwierdzeniu: „Zdolności specjalne określane są w stosunku do oddzielnych, specjalnych obszarów działalności. W ramach tych czy innych zdolności specjalnych przejawia się ogólne uzdolnienie jednostki, związane z bardziej ogólnymi warunkami wiodących form działalności ludzkiej (Rubinsztejn, 1935, s. 480).

W tym stwierdzeniu zawarte są dwie słuszne myśli. Po pierwsze, myśl, że uzdolnienia ogólnego szukać należy w ramach uzdolnienia specjalnego, a po drugie, wskazanie na to, że również uzdolnienie ogólne powinno być rozpatrywane w kontekście ludzkiej działalności.

Sądzę, że bardziej precyzyjne byłoby mówienie nie o uzdolnieniu ogólnym i specjalnym, lecz o ogólnych i specjalnych elementach w uzdolnieniu albo jeszcze dokładniej – o bardziej ogólnych i bardziej specjalnych elementach. W istocie rzeczy traktując na przykład o uzdolnieniu muzycznym, mówimy tak o tych jego stronach, które tworzą swoiście wykonawcze uzdolnienie w odróżnieniu od kompozytorskiego, jak i o tych, które czynią człowieka bardziej uzdolnionym do gry na fortepianie niż do gry na skrzypcach, czy wreszcie takich, które umożliwiają wykonawcy lepsze wykonanie utworów o określonym charakterze i stylu. Ale obok tego mówimy również i o takich stronach uzdolnienia muzycznego, które odnoszą się do każdej działalności muzycznej w ogóle, które są jednakowo istotne zarówno dla słuchania muzyki, jak i dla jej wykonywania czy dla pracy kompozytora. Następnie w uzdolnieniu muzycznym możemy wydzielić również i takie strony, które są charakterystyczne dla każdego uzdolnienia artystycznego, które są związane nie ze swoistą działalnością muzyczną, a z tym, co w niej jest wspólnego, z działalnością artystyczną w ogóle.

Tak więc w każdym uzdolnieniu bezsprzecznie znajduje się to, co ogólne, i to, co specjalne. O ile elementy ogólne występują w bardzo różnych formach działalności, o tyle można mówić o „uzdolnieniu ogólnym” w szerokim sensie, o uzdolnieniu do bardzo szerokiego kręgu działalności. Sensu naukowego pozbawione jest natomiast takie pojęcie uzdolnienia, które, obejmując jedynie cechy ogólne, byłoby całkowicie oczyszczone ze wszystkich szczególnych elementów – ideał, do którego dąży pojęcie Sternowskie.

Możność skutecznego działania w różnych dziedzinach wyjaśnić można przede wszystkim obecnością pewnych ogólnych momentów uzdolnienia, które mają znaczenie dla różnych rodzajów działalności. W tym tkwi jądro naukowego problemu wszechstronnych talentów. Przy innym postanowieniu zagadnienia sprawa sprowadzi się niechybnie do przypadkowego „współ- występowania” u tej samej osoby różnych talentów.

Zagadnienie „związku między różnymi uzdolnieniami” powinno być zastąpione analizą tych złożonych rodzajów uzdolnienia, które rzeczywiście spotyka się u ludzi. W szczególności analiza ta powinna iść w kierunku wydzielenia bardziej ogólnych i bardziej specjalnych elementów uzdolnienia.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.